Woordenschat & Verhalen Vertellen

Het belang van Woordenschat

Binnen het basisonderwijs is de afgelopen jaren steeds meer aandacht gekomen voor de ontwikkeling van de woordenschat van leerlingen.

Eigenlijk heel logisch, want als je woorden niet kent begrijp je niet goed wat je hoort en wat je leest. En als je maar weinig woorden actief kunt gebruiken, is spreken en schrijven ook lastig. De woordenschat van een leerling speelt dan ook een rol bij heel veel vakgebieden.

In dit artikel wil ik een voorzet geven en kijken waarom een goed verteld verhaal zo past bij het werken aan woordenschat.

Aan het eind vind je een leuk verhaal rondom het thema 'kleding' dat je zelf in de klas kunt vertellen.

Vertellen geeft Context

Onze hersenen werken zo dat ze nieuwe kennis opslaan door het aan te haken bij wat we al weten. Daarom is het ook belangrijk om niet een hele verzameling losse woorden aan te bieden, maar rond een thema te werken.

Een goed verteld verhaal sluit hier op een aantal manieren bij aan:

  1. De verhaalstructuur is bekend voor onze hersenen, dus de context wordt gemakkelijk opgenomen.
  2. Het verhaal zelf geeft een context bij het woord en uit het verhaal blijkt ook al de betekenis van het woord.
  3. Leerlingen merken in een verhaal niet alleen wat het woord betekent, maar ook hoe het gebruikt wordt en welke woorden er nog meer bij passen.

Thematisch woorden aanbieden in een verhaal helpt je ook als leerkracht. Je kunt er namelijk later gemakkelijk naar terug verwijzen, omdat de leerlingen het verhaal onthouden.

Vertellen draait om Contact

Bij het vertellen van een verhaal ben je in contact met de leerlingen. Je kunt merken aan hun reacties (ogen!) of ze begrijpen wat je vertelt. Op die manier merk je welke woorden onbekend zijn en welke iedereen wel kent.

In het verhaal kun je de woorden die je specifiek wil behandelen, natuurlijk uitleggen of meer omschrijven. Doe dit het liefst consequent op dezelfde manier (zie voor meer informatie daarover de boeken van Verhallen, standaardwerk op het gebied van woordenschat).

Vertellen helpt met Herhaling

Er wordt gesteld dat je woorden tenminste zeven keer moet aanbieden om ze leerlingen blijvend te laten onthouden.

Je kunt op verschillende manieren woorden vaker aanbieden in een verhaal.

  1. In het verhaal de woorden vaker terug laten komen.
  2. Het verhaal vaker vertellen (minder geschikt voor de bovenbouw).
  3. Leerlingen het verhaal aan elkaar laten vertellen of op laten schrijven.
    Opmerking: bij het schrijven kun je expliciet de woorden benoemen die ze daarin moeten gebruiken.

Waar vind ik een verhaal dat ik kan gebruiken?

Het is soms lastig om een verhaal te vinden wat je kunt gebruiken bij de woorden die je de leerlingen wilt leren. Een paar tips:

  • Werk vanuit een thema, zodat je bij het thema een verhaal kunt zoeken. En kijk dan pas hoe je de woorden een plek kunt geven in het verhaal.
  • Kun je geen verhaal vinden? Maak een verhaal. Als je een hoofdpersoon hebt met een plan of een probleem, kun je vrij eenvoudig een kort verhaal maken.
  • Heb je wel een informatietekst waar de woorden in voorkomen? Misschien kun je die informatietekst eenvoudig hervertellen. Voorbeeld: je kunt een informatietekst lezen over aardbevingen, of je kunt beschrijven hoe je oom zelf een aardbeving meemaakte. Het tweede heeft meer impact.

Beelden

Bij het vertellen doe je een beroep op de beelden die de leerlingen al hebben. Als je je expliciet richt op woordenschat, is het handig om van de woorden die je ze wil leren ook plaatjes te hebben. Want hoe moet je je tenslotte voorstellen hoe een kasteel eruitziet, als je geen plaatje in je hoofd hebt van een kasteel?

Verhaal bij het thema 'Kleding'

Dit verhaal kun je goed gebruiken bij het thema kleding. Daarnaast is het ook gewoon een erg leuk verhaal dat het voor alle leeftijden goed doet.

Natuurlijk moet je er nog even naar kijken en het aanpassen aan de leeftijd van de kinderen.

  1. Kleermaker: Jas AchterkantDe Kleermaker: JasPrint dit document dubbelzijdig uit. De afbeeldingen zijn met toestemming bewerkt en overgenomen van deze website.
  2. In dit document vind je het verhaal.

Je begint met het papier voor je en de jas aan de voorkant. De leerlingen zien de kledingstukken op de achterkant niet, maar jij kunt zelf al wel zien wat het volgende kledingstuk in het verhaal is. Bij elk nieuw kledingstuk dat de kleermaker maakt, vouw je het papier dubbel.

Klinkt het ingewikkeld? Als je het probeert wijst het zich vanzelf.

Leerkrachten die dit verhaal vertelden, merkten...

  • dat leerlingen dit papier spontaan na gingen maken
  • dat leerlingen erg betrokken waren en meedachten welk kledingstuk de kleermaker nu zou gaan maken

Lessuggesties

Onderbouw

Woordenschat: thema kleding

Ordenen: de voorwerpen ordenen van groot naar klein

Middenbouw

Woordenschat: thema kleding

Spreken & Luisteren: aan elkaar vertellen in tweetallen, als huiswerkopdracht thuis vertellen

Bovenbouw

Woordenschat Engels: thema kleding

Wereldoriëntatie Recycling: zelf zo'n blad maken waarbij ze met iets groots beginnen en de resten steeds recyclen

Heb je dit verhaal gebruikt in je klas? Hoe was dat? Heb je een betere versie van het blad gemaakt? Andere tips?

Ebook Juffen en Meesters Onvergetelijke Verhalenvertellers

Gratis inspirerend ebook (13p.)

  • over onvergetelijke juffen en meesters
  • over onvergetelijke vertelde verhalen
  • en met een verhaal dat ook jij kunt vertellen in jouw klas

Voornaam

E-mailadres

Door het ebook aan te vragen abonneer je je ook gelijk op de gratis maandelijkse nieuwsbrief. Wil je die in de toekomst niet meer ontvangen dan kun je je eenvoudig afmelden.

Ga naar boven