doel 150

Waarom vertel je aan de leerlingen een verhaal en maak je geen andere didactische keuze? Wat is je doel met het vertellen van een verhaal?

Als je op deze vragen antwoord kunt geven, sta je sterker in je schoenen. We verwachten tenslotte van onderwijsprofessionals dat ze weten wat ze doen en waarom ze dat doen. En dat is ook niet meer dan terecht.

Ik deel de doelen die je kunt hebben met het vertellen van verhalen in in vier deelgebieden. Zodat je na afloop van dit artikel naar het verhaal wat je vertelt kunt kijken en kunt zeggen: met dit doel vertel ik mijn verhaal.

Als je verhalen vertelt, werk je altijd aan meerdere doelen tegelijk. Je stimuleert de sociaal-emotionele ontwikkeling (empathie, verbeeldingskracht) en taalontwikkeling (luistervaardigheid). Toch is het belangrijk om één of twee specifieke doelen te kiezen waar je met een verhaal aan werkt.

doel 501. Vertellen met het verhaal als doel

Vooral bij de vakken godsdienst en geschiedenis vertellen we verhalen waarvan we het in de eerste plaats belangrijk vinden dat leerlingen die opnemen en onthouden. Je vertelt dit soort verhalen omdat je het belangrijk vindt dat leerlingen die verhalen kennen.

Natuurlijk roepen deze verhalen ook reflectie en reactie op en nodigen ze uit om er meer mee te doen. Als je geïnteresseerd bent in het vertellen van bijbelverhalen is dit filmpje van Leraar24 een aanrader.

doel 502. Vertellen met het verhaal als didactisch middel

Je kunt een verhaal gebruiken als middel om informatie, kennis of vaardigheden over te dragen. Sommige lesstof leent zich daar beter voor dan andere. Vaak moet je hier zelf een kort verhaal voor maken, of net een verhaal kennen dat past bij wat je over wilt dragen.

Een verteld verhaal kun je prima gebruiken om aan de volgende doelen te werken:

  • het introduceren van een nieuw thema
  • het activeren van de voorkennis van leerlingen
  • het vergroten van de betrokkenheid van leerlingen bij een onderwerp
  • het overdragen van nieuwe informatie die aansluit bij al aanwezige bestaande kennis

Een verteld verhaal is niet voor elk doel een goed stuk gereedschap.

Wel is het zo dat het vertellen van verhalen (incl. zingen) de oudste vorm van kennisoverdracht is die er bestaat. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat dit vandaag de dag nog steeds enorm goed werkt. Meer hierover kun je in dit artikel lezen.

In een vorig artikel beschreef ik hoe ik een kort verhaal gebruikte bij rekenen, als introductie tot deelsommen. Zie: Korte krachtige verhalen vertellen als didactisch middel: een praktijkvoorbeeld.

doel 503. Vertellen als middel voor groepsvorming en sociaal-emotionele ontwikkeling

Leerlingen leren vooral in een prettig klasseklimaat. Het is daarom belangrijk om als leerkracht de sfeer in de klas aan te voelen en er aan te werken. In een eerder artikel schreef ik uitgebreid hoe het vertellen van verhalen bijdraagt aan die sfeer in de klas.

Je kunt verhalen ook gebruiken om iets bespreekbaar te maken. Dat is iets wat veel leerkrachten automatisch al doen. Stel je ziet dat iemand de stoel onder een ander kind wegtrekt. Je kunt dan een verhaal vertellen over een meisje die vroeger bij je in de klas zat, en waar dit heel erg mee afgelopen is.

Individuele ontwikkeling

Er zijn veel verhalen die specifieke karaktereigenschappen stimuleren. Met het vertellen van verhalen kun je o. a. gericht werken aan:

  • op een veilige manier kennismaken met andere situaties en culturen
  • stimuleren van respect en begrip voor anderen
  • bevorderen van inlevingsvermogen / empathie
  • bevorderen van verbeeldingskracht en creativiteit
  • bevorderen van reflectie en meningsvorming

Hierbij is het belangrijk dat je de inhoud en thematiek van het verhaal goed kiest bij het doel dat je wilt bereiken.

Ik gebruikte een verhaal (over een meisje en een gescheurd rood hart) om bepaalde gevoelens bespreekbaar te maken en samen te kijken naar wat je kunt doen als je je zo voelt.

doel 504. Vertellen met als doel taalontwikkeling

Een verhaal vertellen is bezig zijn met mondelinge taal. Er zijn een aantal belangrijke deelgebieden van de taalontwikkeling waar je aan kunt werken:

Woordenschat

In een verteld verhaal kies je zelf de woorden die je gebruikt. Je kunt doelbewust de woorden die je de leerlingen aan wilt leren een aantal keren herhalen in een verhaal. Als je dit verhaal beeldend vertelt en alle zintuigen erbij betrekt, blijven deze woorden veel beter hangen bij leerlingen.

Taalbeschouwing

Zodra leerlingen eenmaal kunnen schrijven, richten we ons in het basisonderwijs vaak op de schriftelijke taalvaardigheid. We vergeten dat een goede mondelinge taalvaardigheid voorwaardelijk is voor een goede schriftelijke taalvaardigheid. Als een leerling bij het vertellen blijft steken in een opsomming van gebeurtenissen (en toen dit... en toen dat...), dan zal diezelfde leerling bij het schrijven daar ook in blijven steken. Je zou kunnen zeggen: vertellen is een voorwaarde voor stellen. Je kunt met leerlingen werken aan personages en de spanningsboog in een verhaal.

Spreken & Luisteren

Baby's / peuters luisteren en luisteren en luisteren... en beginnen dan langzaamaan te praten. Luisteren is een voorwaarde voor Spreken. Trainen van luistervaardigheid betekent bovendien ontwikkeling van begrip, van empathie en van een kritische luisterhouding.

Tot slot

Ik heb hierboven in 4 deelgebieden kort uiteengezet aan welke doelen je kunt werken met een goed verteld verhaal. Doelen die leerkrachten zelf nog concreter, specifieker en reeëler zullen moeten maken (SMART-doelen). Doelen die onderwijsprofessionals helpen om uit te leggen waarom ze een verteld verhaal inzetten in hun lessen.

Één kanttekening is daarbij nog wel te maken. De belangrijkste dingen in het leven zijn meestal niet zo gemakkelijk te formuleren in SMART-doelen. Denk bij het vertellen van verhalen dan bijvoorbeeld aan bevlogenheid, inspireren, het ontmoeten van elkaar, de relatie tussen leerkracht en leerlingen. Het is goed om altijd in het achterhoofd te houden dat verhalen vertellen meer is dan elke opsomming van doelen die je erbij kunt maken!

Ebook Juffen en Meesters Onvergetelijke Verhalenvertellers

Gratis inspirerend ebook (13p.)

  • over onvergetelijke juffen en meesters
  • over onvergetelijke vertelde verhalen
  • en met een verhaal dat ook jij kunt vertellen in jouw klas

Voornaam

E-mailadres

Door het ebook aan te vragen abonneer je je ook gelijk op de gratis maandelijkse nieuwsbrief. Wil je die in de toekomst niet meer ontvangen dan kun je je eenvoudig afmelden.

Ga naar boven