Coop3 200

De leeskring en de spreekbeurt. Al jaren vaste prik op basisscholen om het spreken en luisteren van leerlingen te bevorderen. Maar is er niet meer mogelijk? Kan er niet wat doelgerichter gewerkt worden aan spreek- en luistervaardigheden?

In dit artikel geef ik je drie suggesties die je zelf zo kunt uitproberen op de basisschool. Op een speelse manier ga je door het vertellen van verhalen met de leerlingen aan de slag met duidelijke spreek- en luisterdoelen. We beginnen daarbij in de kring en eindigen lang nadat de school afgelopen is.

Doelgericht deelvaardigheden aanleren met de 'Binnen-Buiten-Kring'

Je begint 's maandags in de kring en alle leerlingen willen iets vertellen over wat ze het weekend meegemaakt hebben. Ze willen spreken! Natuurlijk ga je mee in dat enthousiasme en koppel je er een duidelijk doel aan!

Een mooie coöperatieve werkvorm om daarbij te gebruiken is de Binnen-Buiten-Kring.

Geef de leerlingen wat bedenktijd om één ding te kiezen wat ze in het weekend meegemaakt hebben. Je laat ze (op tijd) die verhalen aan elkaar vertellen. Ze hebben nu hun eigen verhaal één keer voor zichzelf verwoord.

Daarna laat je de kinderen in de binnenkring opschuiven zodat iedereen een nieuwe partner krijgt. Nu laat je ze hetzelfde vertellen, maar breng je er een specifiek spreek- / luisterdoel in. Geef ze daarbij wel even de tijd om over je opdracht na te denken. Je kunt ze bijvoorbeeld opdrachten geven over:

  • luisterhouding (geïnteresseeerd / ongeïnteresseerd)
  • lichaamshouding (staan / zitten)
  • gebaren bij je verhaal
  • gebruik van pauzes
  • emoties: hetzelfde vertellen, maar nu heel boos / blij / verdrietig / ...

Oudere leerlingen kun je ook de opdracht geven om het verhaal dat ze gehoord hebben te vertellen alsof ze het zelf meegemaakt hebben. Ze moeten zich daarbij dus inleven in het verhaal en het vanuit hun eigen perspectief vertellen.

Natuurlijk is het belangrijk om na deze oefening ook de leerlingen te laten verwoorden wat ze ervoeren in deze oefening, en wat ze erdoor ontdekt hebben. Bovendien kun je goede voorbeelden die je gezien hebt eruit lichten.

rookworst 200Begrijpend Luisteren: Schematiseren van een Verhaal

Een tekst samenvatten en het belangrijkste uit een presentatie halen zijn belangrijke studievaardigheden. In de kerndoelen mondelinge taalvaardigheid staat verwoord dat leerlingen leren om informatie uit gesproken taal, mondeling of schriftelijk, gestructureerd weer te geven.

Je kunt de leerlingen hierin trainen door een verhaal te vertellen en ze daarna de opdracht te geven om dat op zo'n manier in een schema op papier te zetten, dat ze het met behulp van die aantekeningen een week later nog na kunnen vertellen.

Een verhaal wat ik hiervoor onlangs gebruikte, was het verhaal van de 'De Rookworst'. Dit verhaal heeft een duidelijke structuur en is goed in een schema (met steekwoorden of plaatjes) vast te leggen.

Leerlingen kiezen daarbij voor verschillende manieren, op zoek naar de manier die bij het verhaal en bij hen past. Het gesprek na afloop daarover is minstens zo belangrijk als de oefening zelf.

pomegranate 200Debatteren naar aanleiding van een verhaal

Naast spreken en luisteren, wordt in de kerndoelen ook heel duidelijk 'het gesprek' benoemd. Het verhaal van 'De Magische Granaatappel' is een verhaal dat goed te gebruiken is om de leerlingen in gesprek / in debat te laten gaan.

Kort samengevat komt het verhaal erop neer dat drie broers met drie magische voorwerpen een prinses genezen. Degene die haar gered heeft, mag met haar trouwen. Maar... wie van de broers is dat dan?

Het verhaal geeft zelf een antwoord, maar beter is het om voor dat antwoord te stoppen, en die vraag aan de leerlingen te stellen. Ze kunnen daarover in gesprek / in debat gaan. Pas aan het eind van de dag of de volgende morgen vertel je dan hoe de prinses dit oplost. Op die manier zal het gesprek nog doorgaan en zullen de leerlingen er zelf ook nog over blijven denken.

Een verhaal geeft de leerlingen de mogelijkheid om zich echt in te leven in de situatie, veel meer dan bij een stelling. In het boek 'De Gevangene van de Regenboog' (Janne Lundström) vind je meer van deze verhalen met dilemma's / vragen waarover de leerlingen na kunnen denken. Helaas is dit boek nog maar beperkt verkrijgbaar.

Extra: Daag ze uit!

Jongens en meisjes, ik heb een onmogelijke opdracht voor jullie. Dit kunnen jullie nooit! Nou ja... heel misschien wel. En ik vertel jullie pas een nieuw verhaal als het jullie gelukt is!

Op de deur hang ik een lijst. Elke keer als je dit verhaal doorverteld hebt aan iemand die het nog niet kent, mag je je naam op de lijst schrijven en aan wie je het verteld hebt.

Pas als er 20 namen op de lijst staan, vertel ik weer een nieuw verhaal. Maar dat lukt jullie natuurlijk nooit, om dat vol te krijgen!

Meer tips / ideeën?

Heb je zelf concrete tips en/of verhalen die zich goed lenen om leerlingen beter te leren spreken / luisteren?

Ebook Juffen en Meesters Onvergetelijke Verhalenvertellers

Gratis inspirerend ebook (13p.)

  • over onvergetelijke juffen en meesters
  • over onvergetelijke vertelde verhalen
  • en met een verhaal dat ook jij kunt vertellen in jouw klas

Voornaam

E-mailadres

Door het ebook aan te vragen abonneer je je ook gelijk op de gratis maandelijkse nieuwsbrief. Wil je die in de toekomst niet meer ontvangen dan kun je je eenvoudig afmelden.

Ga naar boven